του Χάρη – Παύλου Μουρατάκη

Σχέδιο Εξωφύλλου: Άννι Ξ.

Χώρα: Ελλάδα

Έτος: 1988

Διάρκεια: 125 Λεπτά (2 Ώρες και 5 λεπτά)

Σκηνοθεσία: Θεόδωρος Αγγελόπουλος

Εμφανίζονται: Μιχάλης Ζέκε, Τάνια Παλαιολόγου, Στράτος Τζώρτζογλου, Βασίλης Κολοβός, Ηλίας Λογοθέτης, Τούλα Σταθοπούλου, Γεράσιμος Σκιαδαρέσης κ.α.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά μια συζήτηση που είχα με τον πατέρα μου, για το πώς είναι να μεγαλώνεις χωρίς γονική φιγούρα, καθώς ο ίδιος μεγάλωσε ορφανός ως απόρροια μιας μεσοπολεμικής εγκυμοσύνης. Η μητέρα του έμεινε δύο φορές έγκυος από δύο διαφορετικούς στρατιωτικούς που είχαν έρθει στην Ελλάδα από το Ηνωμένο Βασίλειο, (προφανώς κανένας από τους δύο δεν αναγνώρισε τα παιδιά) στα πλαίσια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Θυμάμαι χαρακτηριστικά να μου περιγράφει το στίγμα και την προκατάληψη που υπήρχε εκείνη την εποχή για τα νόθα παιδιά, πως η μητέρα του έφυγε στο εξωτερικό για να ξεφύγει από την σκληρότητα του κόσμου, σκληρότητα την οποία και ο ίδιος είχε νιώσει με τη σειρά του, έχοντας πάρει το επίθετο της μητέρας του, η οποία εν τέλει τον άφησε στο ορφανοτροφείο.

Όταν είχαμε κάνει αυτή την συζήτηση δεν μπορούσα να καταλάβω πλήρως πόσο σε σημαδεύει κάτι τέτοιο, πώς είναι να μεγαλώνεις εντελώς μόνος σου -έωλος των συνθηκών- ωστόσο βλέποντας αυτή την ταινία, σα να αντιλήφθηκα επιτέλους, αυτό που προσπαθούσε να με κάνει ο πατέρας μου να καταλάβω.

Είναι απίστευτο πόσες περιπτώσεις χιλιάδων παιδιών σαν τον πατέρα μου, κρατούν μυστικές τις εμπειρίες τους -με απίστευτη ντροπή και μυστικοπάθεια- λόγω του φοβερού στίγματος που τους ανέθρεψε. Έτσι και η Βούλα με τον Αλέξανδρο, ξεκίνησαν με απίστευτη λαχτάρα αυτό το ταξίδι για να ξεφύγουν από το βάρος που κουβαλούσαν στο γενετικό τους κώδικα, καθώς ήταν πολύ πιο δύσκολο για αυτούς να δεχτούν ότι ο πατέρας τους δεν υπάρχει, παρά να πάνε αυτό το μακρινό ταξίδι με σκοπό την «αναζήτηση» της πατρικής αγάπης.

Το έργο αυτό του Αγγελόπουλου δεν είναι απλά μια ιστορία που δείχνει την σκληρότητα του κόσμου και την κατάσχεση της αθωότητας δύο παιδιών, αλλά αποτελεί έργο τέχνης ιστορικής σημασίας, για ένα ζήτημα που μένει μέχρι σήμερα «χωμένο κάτω από το χαλί» και συνδέεται με πόνο, μεταδιδόμενο από γενιά σε γενιά.

Μα αλήθεια πόσο σημαντικός είναι ο κινηματογράφος, όταν είτε σκόπιμα είτε άθελά του, σμιλεύει -όπως θα έλεγε και ο Andrei Tarkovsky- τον χρόνο, αναδεικνύοντας συγκεκριμένες πτυχές του, οι οποίες αποτελούν ίσως ξεχασμένα αποφθέγματα; Βλέπουμε ότι η ζωή μετατρέπεται σε τέχνη όταν εγώ, εν έτη 2026 ανακαλύπτω στα μάτια του μικρού Αλέξανδρου τον πατέρα μου, 65 χρόνια πίσω στον χρόνο, αλλά και κάθε γονιό που -μέσα στα έγκατα της βιοπάλης του- έθαψε την οδύνη, η οποία κρύβεται στο να μην έχεις όνομα ή γονική αγάπη.

Σημείωση: Οι εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν στο κείμενο είναι καθαρά για ενημερωτικούς σκοπούς, ενώ τα δικαιώματά τους ανήκουν αποκλειστικά στους νόμιμους δημιουργούς τους.