της Δέσποινας Καγκαρά (Δεκάρα Τσακιστή)

Σχέδιο Εξωφύλλου: Ανδρέας Τσέτης

Χώρα: Σουηδία

Έτος: 2012

Διάρκεια: 86 Λεπτά (1 Ώρα και 26 λεπτά)

Σκηνοθεσία: Malik Bendjelloul

Εμφανίζονται: Sixto Rodriguez, Stephen “Sugar” Segerman, Craig Bartholomew Strydom κ.α.

Ανάμεσα στις αληθινές ιστορίες που έχουν μεταφερθεί στη μεγάλη οθόνη κατά καιρούς, μία από τις πιο ξεχωριστές είναι και εκείνη του μουσικού Sixto Rodriguez. Το καλύτερο και ίσως πιο ενδιαφέρον είναι ότι δεν πρόκειται καν για ταινία, αλλά για ντοκιμαντέρ. To Searching for Sugar Man, που κυκλοφόρησε το 2012, αφηγείται τη συγκλονιστική πορεία του στιχουργού και τραγουδιστή Sixto Rodriguez – ίσως του πιο διάσημου «άσημου» καλλιτέχνη του 20^ου αιώνα…

Για να τοποθετηθούμε χρονικά και χωρικά, βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’60, στην Αμερική και πιο συγκεκριμένα στο Detroit, τη μεγαλύτερη πόλη της πολιτείας του Michigan. Εκεί, δύο μουσικοί παραγωγοί έρχονται σε επαφή με έναν νεαρό άνδρα, με μεξικάνικες ρίζες, που παίζει κιθάρα και τραγουδά σε ένα μικρό μπαρ της περιοχής. Εντυπωσιασμένοι από το ταλέντο του, του προτείνουν άμεσα συνεργασία.

Με τον ιδιαίτερο ήχο και τους δυνατούς του στίχους, ο Sixto Rodriguez ξεκινά το ταξίδι του στη μουσική βιομηχανία – ένα ταξίδι σύντομο, αλλά ουσιαστικό. Υπό την αιγίδα μιας τότε δισκογραφικής εταιρείας με την ονομασία Sussex, ηχογραφεί και κυκλοφορεί δύο άλμπουμ στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, το Cold Fact (1970) και το Coming from Reality (1971) δε γνωρίζουν την επιτυχία που θα περίμενε κανείς. Έτσι, ο Rodriguez, αφού απομακρύνεται σε πρώτη φάση από την εταιρεία, αποσύρεται και σταδιακά από τον μουσικό χώρο. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγκαταλείπει ποτέ τη μουσική σε προσωπικό επίπεδο. Και αυτό είναι όλο…

Ναι, αυτό είναι όλο – τουλάχιστον όσον αφορά την καριέρα του Rodriguez στην Αμερική. Γιατί, σχεδόν την ίδια περίοδο, σε μία άλλη ήπειρο και χώρα – συγκεκριμένα στη Νότια Αφρική – η μουσική του Sixto κάνει πάταγο! Και το πιο απίστευτο; Ο ίδιος δεν έχει την παραμικρή ιδέα…

Από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του ’70, ο Rodriguez αποτελεί μία σταθερή αξία στη Νότια Αφρική. Εκεί, σχεδόν όλοι γνωρίζουν το Sugar Μan και το I Think of You ή σιγοτραγουδούν το «ακραίο», I Wonder – όπου όλα τα παραπάνω αποτελούν τραγούδια από τους δύο προσωπικούς του δίσκους.

Κάπως έτσι λοιπόν, στο τελευταίο τέταρτο του 20^ου αιώνα, δύο άλμπουμ που είχαν σημειώσει σχεδόν μηδενικές πωλήσεις στη χώρα παραγωγής τους και είχαν προωθηθεί ελάχιστα, καταφέρνουν να σημειώνουν τεράστια επιτυχία σε ένα εντελώς διαφορετικό μέρος του κόσμου – εν αγνοία τόσο του δημιουργού τους όσο και των ανθρώπων της δισκογραφίας, πίσω στις ΗΠΑ.

Και σα να μην αρκούσαν όλα αυτά, μία φήμη σχετικά με τον θάνατο του Rodriguez, που φτάνει στη Νότια Αφρική λίγο αργότερα, τυλίγει τη ζωή και το έργο του σε ένα πέπλο μυστηρίου, το οποίο θα παρέμενε για δεκαετίες άλυτο.

Το πώς, τελικά, φτάνουμε στο 1998, με τον Sixto Rodriguez να πραγματοποιεί έξι sold out συναυλίες στη Νότια Αφρική με χιλιάδες ανθρώπους να τον αποθεώνουν, είναι μια άλλη – απίστευτη – ιστορία!!

Ένα «ζωντανό φάντασμα», ο Rodriguez μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από τη συλλογική μνήμη όσων άκουγαν τη μουσική και τα τραγούδια του, όλα αυτά τα χρόνια… Κι όμως, είναι πράγματι εκεί!!

Ζωντανός, υγιής και τρομερά συγκινημένος, ο Sixto διαψεύδει τις φήμες που τον ήθελαν νεκρό και ανταποδίδει την αγάπη του πλήθους, που κρέμεται από τα χείλη του…

Με ιδιαίτερη και εξαιρετική μαεστρία, το Searching for Sugar Man, ξετυλίγει το νήμα της απίθανης ιστορίας του Sixto Rodriguez – του τραγουδιστή που, ουσιαστικά, εκτίναξε την καλλιτεχνική του καριέρα, με καθυστέρηση σχεδόν τριάντα ετών.

Πέρα όμως από την ενδιαφέρουσα πλοκή που εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας, το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ αξίζει γενικότερα και ως κινηματογραφικό εγχείρημα. Είναι καλογυρισμένο, με ρυθμό που επιτυγχάνει να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον του θεατή, ειδικά χάρη στο εντυπωσιακό plot twist, αναφορικά με το «θάνατο» του Rodriguez. Επιπλέον κερδίζει σε αισθητική˙ από τις δύο πολύ όμορφες – αν και σύντομες – animated σκηνές που περιλαμβάνει, μέχρι και τη χαρισματική και εναλλακτική μουσική του Sixto, η οποία «ντύνει»με μοναδικό τρόπο, ολόκληρο το φιλμ.

Όσο για τα ίδια τα γεγονότα, σε κάποια σημεία το ντοκιμαντέρ ίσως φαίνεται ελαφρώς υπερβολικό˙ το ότι ο Rodriguez ήταν τόσο γνωστός μόνο σε ένα μέρος του κόσμου, εγείρει δικαιολογημένα κάποια δυσπιστία. Παρ’ όλα αυτά, ο κάθε θεατής μπορεί να θεωρήσει το Searching for Sugar Man ένα εξαιρετικό εφαλτήριο για περαιτέρω έρευνα πάνω στο θέμα, ένα θέμα που λειτουργεί ως τροφή για σκέψη… Πράγματι, το ντοκιμαντέρ είναι έτσι δομημένο, ώστε να παρακινεί τον θεατή να μη μείνει στην επιφάνεια, αλλά να ψάξει λίγο περισσότερο και σε μεγαλύτερο βάθος το όλο ζήτημα. Με αυτό τον τρόπο, του δίνει την ευκαιρία να γνωρίσει έναν από τους πιο ριζοσπαστικούς και παρεξηγημένους καλλιτέχνες της γενιάς του˙ τον μοναδικό, Sixto Rodriguez…

Σημείωση 1: Οι εικόνες που χρησιμοποιήθηκαν στο κείμενο είναι καθαρά για ενημερωτικούς σκοπούς, ενώ τα δικαιώματά τους ανήκουν αποκλειστικά στους νόμιμους δημιουργούς τους. 

Σημείωση 2: Το συγκεκριμένο κείμενο συντάχθηκε τον Ιούνιο του 2023, δύο μήνες πριν από τον θάνατο του Sixto Rodriguez. Το γεγονός ότι είχα αποφασίσει να γράψω εκείνη τη συγκεκριμένη περίοδο για το Searching for Sugarman, τέσσερα χρόνια αφού είχα δει για πρώτη φορά το ντοκιμαντέρ, αποτελεί για μένα από τις πιο περίεργες συμπτώσεις. Κάντε μια χάρη στο εαυτό σας και ακούστε τον Rodriguez, ήταν ένας πολύ ξεχωριστός μουσικός.